Krutyń

W 1923 r. Warmia i Mazury zostały opisane przez Mieczysława Orłowicza w „Ilustrowanym przewodniku po Mazurach Pruskich i Warmii”. W przewodniku tym opisana została miejscowość Krutyń oraz spływ łodzią z Jeziora Krutyńskiego do wsi. Przed wojną istniał w Krutyni (w pobliżu Jeziora Krutyńskiego) dworzec kolejowy, z którego turyści szli nad jezioro, aby łodziami spłynąć do wsi. Dworzec został zniszczony przez wojska radzieckie w czasie II Wojny Światowej. Poniżej zamieszczony jest fragment z przewodnika Orłowicza dotyczący Krutyni:

(…Krutyń – dworzec wśród lasów niedaleko leśniczówki Kołowinek – Kologejny, punkt wyjścia najpiękniejszej z wycieczek na Mazurach, za jaką uważają przejażdżkę łodzią po rzece Krutyni. Kto chce jednak być pewnym łodzi, musi je poprzedniego dnia zamówić telefonicznie w jednym z miejscowych hoteli, których jest trzy: Soecknicka (tel. Alt Ukta nr 5), Rodego (tel. poczta w Krutyni) i Schrutera (tel. dtto). Pierwszy ma 10 łodzi do dyspozycji, drugi jedną, trzeci dwie. Niedaleko stacji zbacza z gościńca między słupami km 62,4 i 62,5 zaznaczona ścieżka leśna na południe, którą w 20 minut dochodzimy nad Jezioro Krutyńskie (Krutinasee), otoczone dookoła lasem liściastym. Tutaj obok restauracji Murawa zaczyna się podróż łodzią. Wkrótce łódź opuszcza jezioro i wyjeżdża w rzekę Krutynię (Krutinafluss), którą płynie się 2 km w dół do wioski Krutyni, a podróż ta trwa pół godziny. Partię tę doskonały znawca Mazur dr Zweck, w swej monografii Mazur opisuje nie tylko jako najpiękniejszy zakątek Mazur, ale całych Prus Wschodnich. Niechaj więc nikt bawiąc w tych stronach, nie zaniedba odbyć tej wycieczki. Łódź płynie krętą i spokojną rzeką – a ogromne drzewa liściaste, których korony stykaja się nad wodą, a gałęzie spadają do rzeki, tworząc wspaniałą altanę nad głowami płynących. Majestatyczną ciszę przerywa jedynie śpiew ptaków i plusk wioseł. Dla wycieczki należy wybierać dnie słoneczne, gdyż w dzień pochmurny traci ona wiele uroku. Przy końcu drogi pojawiają się zamiast drzew liściastych sosny, następnie widok się odsłania, ukazuje się wieś Krutynia i most, którym kończy się jazda. Ze wsi, która oddalona jest 3 km od dworca kolejowego, prowadzi w kierunku zachodnim przez most spacer przez wspaniały las, obok nadleśnictwa, nad wysoki brzeg dużego Jeziora Mokrego (Muckersee, 7,7km2, 126 m n.p.m.), które jest godne zwiedzenia nie tylko ze względu na swoją wielkość, ale i piękno położenia. W pn. – wschodnim rogu wypływa z niego rzeka Krutynia, u jej wypływu znajduje się mostek, skąd w 15 min. można wrócić na dworzec w Krutyni (1,5 km.). Przed wojną zaczęto tu budoważ śluzę, aby podnieść poziom wody w jeziorze, które miało służyć za zbiornik wód do projektowanych kanałów mazurskich…)

M. Orłowicz, „Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii”, Agencja Wydawnicza „Remix”, Olsztyn, 1991 r.
[geo_mashup_map]